Niedziela, 03 marca 2024
Imieniny: Kunegunda, Maryna, Tycjan
słonecznie
9°C

Uzależnienie behawioralne

Praktycznie każde zachowanie może uzależniać. Wystarczy, że jego powtarzanie pobudza układ nagrody w mózgu. Nie ma w tym nic złego, żebyśmy np. sumiennie i z oddaniem wykonywali swoją pracę i odczuwali z tego tytułu satysfakcję. Problem zaczyna się w momencie, gdy praca staje się wewnętrznym przymusem, gdy odczuwamy niemożliwe do opanowania pragnienie jak najszybszego powrotu do pracy i jak najdłuższego jej wykonywania. Podobny mechanizm dotyczy wszystkich uzależnień behawioralnych. Ich lista stale rośnie i wzbogaca się o nowe, często zaskakujące czynności. 

Wiele uzależnień behawioralnych można bez większej przesady nazwać chorobami cywilizacyjnymi. Nadużywanie komputera, Internetu, telefonu komórkowego to uzależnienia tak powszechne, że przestaliśmy je praktycznie zauważać. Niestety lekceważenie problemu nie usuwa go, lecz wręcz przeciwnie – pozwala uzależnieniu rozwijać się w ukryciu i tym skuteczniej niszczyć nasze życie.

Na czym polega uzależnienie behawioralne?

Uzależnienia behawioralne różnią się od uzależnienia od narkotyków, alkoholu czy leków tym, że czynnikiem uzależniającym nie jest środek chemiczny, lecz określone zachowanie. Jednak w obu przypadkach cel jest ten sam: rozładowanie napięcia poprzez pobudzenie ośrodka nagrody w mózgu. 

Potrzeba wykonania określonej czynności, np. obstawiania wyników gier losowych czy oglądania filmów porno jest równie silna, jak chęć napicia się alkoholu czy przyjęcia narkotyku. Próba zerwania z nałogiem, nagłe zaprzestanie wykonywania określonej czynności wywołuje objawy łudząco podobne do typowych reakcji odstawiennych. Wytwarza się też tolerancja:, aby uzyskać oczekiwane zaspokojenie trzeba posuwać się do coraz intensywniejszych, coraz gwałtowniejszych i częściej powtarzanych czynności. Utrzymanie abstynencji jest równie trudne, jak w przypadku toksykomanii: pojawiają się nawroty głodu nawet po długim okresie powstrzymywania się od uzależniających czynności. 

Od jakich zachowań można się uzależnić?

Właściwie należałoby zapytać:, od jakich czynności nie można się uzależnić. Najpopularniejsze uzależnienia behawioralne każdy z nas wymieni bez trudu: seksoholizm, zakupoholizm, uzależnienie od hazardu, kompulsywne objadanie się, pracoholizm, siecioholizm (uzależnienie od komputera i Internetu).

Znacznie mniej znane, choć w wielu przypadkach bardzo powszechne, są takie uzależnienia jak:

Tanoreksja – nałogowe, kompulsywne opalanie się (głównie w solarium), w celu nadania skórze odpowiedniego koloru, kojarzonego ze zdrowiem i witalnością,
Ortoreksja – uzależnienie od zdrowego odżywiania: w mniejszym stopniu chodzi o uzależnienie od samego jedzenia, a bardziej o fiksację na punkcie produktów spożywczych, które określane są jako zdrowe, eko, bio,
Fonoholizm – niewykluczone, że uzależnienie od telefonu komórkowego jest, obok siecioholizmu, jednym z najpopularniejszych i najbardziej lekceważonych współczesnych uzależnień behawioralnych,
Kleptoholizm (kleptomania) – przymus dokonywania kradzieży, które dają satysfakcję porównywalną z aktem seksualnym czy grami hazardowymi,
Bigoreksja – polega na chorobliwej dbałości o sylwetkę, wygląd i sprawność ciała, co przejawia się w kompulsywnych ćwiczeniach fizycznych, stosowaniu rygorystycznych diet, a często także suplementów diety i sterydów wspomagających przyrost masy mięśniowej,
Dysmorfofobia – uzależnienie od częstych korekt własnego wyglądu przy pomocy zabiegów medycyny estetycznej i operacji plastycznych,
Piromania – przymus dokonywania notorycznych podpaleń i regularnego kontaktu z otwartym ogniem,
Trichotillomania – przymus wyrywania włosów pokrywających różne części ciała, w tym szczególnie głowę.
Można też spotkać klasyfikacje, w których pojawia się uzależnienie od praktyk religijnych, od używania kart płatniczych, a nawet korzystania ze środków masowego przekazu. 

Co utrudnia diagnozowanie i leczenie uzależnień behawioralnych?

Uzależnienie od seksu może być równie niszczące, jak lekomania czy nałogowe picie alkoholu. Udana terapia uzałeżnenia od hazardu jest procesem złożonym, długotrwałym i wymagającym jednoczesnego zajmowania się kwestiami psychologicznymi, finansowymi i prawnymi. Nie mniej trudne do zatrzymania i leczenia są inne zachowania kompulsywne. Mimo to większość uzależnień behawioralnych jest bagatelizowana, a niektóre spotykają się wręcz z przyzwoleniem społecznym. Doskonałymi przykładami są pracoholizm czy bigoreksja. O pracy w nadgodzinach mówimy z szacunkiem i okazujemy uznanie osobom, które poświęcają wiele czasu i pieniędzy, aby utrzymać piękną sylwetkę.

Takie nastawienie społeczne nie sprzyja diagnozowaniu i leczeniu uzależnień behawioralnych. Do ośrodków leczenia uzależnień trafiają osoby, które są już na takim etapie zaawansowania uzależnienia, na którym dochodzi do rozpadu związków, kłopotów w pracy i tarapatów finansowych, a także poważnych kłopotów ze zdrowiem. Niezależnie od zaawansowania uzależnienia warto podjąć psychoterapię, bo jest ona jedyną szansą na powrót do normalnego funkcjonowania w życiu.

DO GÓRY

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.

Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

 

Zapoznaj się z POLITYKĄ PRYWATNOŚCI I PLIKÓW COOKIES.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Twoja przeglądarka blokuje powiadomienia. Kliknij Bezpieczna (Secure) i kliknij Zezwalaj
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.